TL;DR Udźwig katalogowy to wartość laboratoryjna: gruba płyta, szczelina zerowa, siła prostopadła, 20 °C. Realny udźwig to 30–60% katalogu, a przy ścinaniu tylko 10–30%. Łańcuch deratingu: szczelina × grubość blachy × gatunek stali × kierunek × temperatura. Współczynnik bezpieczeństwa dla magnesów trwałych to 3:1 (EN 13155); DHIT deklaruje 3:1, lokalnie 3,5:1. Wzór doboru: udźwig katalogowy ≈ masa ÷ współczynnik kierunku × współczynnik bezpieczeństwa. Największe pułapki: szczelina 0,5–1 mm (−30–50%), blacha 1 mm (≈50%), stal 304/316 (niemagnetyczna), praca powyżej 80 °C. Chwytaki CM PML-3/6/10 (300/600/1000 kg, N45) mają deklarację CE i tabelę grubości dla 100% udźwigu.
Wstęp
Dobór chwytaka magnetycznego do blach sprowadza się do jednego pytania: jaka masa ładunku odpowiada deklarowanemu udźwigowi urządzenia w warunkach Twojego warsztatu. Odpowiedź nie wynika z etykiety na obudowie, lecz z rachunku, który uwzględnia szczelinę powietrzną, grubość i gatunek stali, kierunek obciążenia oraz temperaturę. Poniższy poradnik prowadzi przez ten rachunek krok po kroku, z tabelami deratingu i przykładem liczbowym, tak aby zakup był świadomą decyzją inżynierską, a nie zgadywaniem.
Chwytak magnetyczny do blach — od czego zacząć dobór udźwigu
Punktem startu jest rozróżnienie dwóch wartości, które w kartach katalogowych bywają mylone.
Udźwig katalogowy (siła oderwania) to wartość mierzona w warunkach laboratoryjnych: na płycie stalowej grubszej niż zasięg pola magnetycznego, szlifowanej, przy szczelinie zerowej, przy sile działającej prostopadle do powierzchni i w temperaturze 20 °C. To wartość powtarzalna, ale nieosiągalna w typowej eksploatacji.
Udźwig roboczy (WLL) to nośność, jaką urządzenie faktycznie przenosi w danych warunkach. W praktyce wynosi 30–60% wartości katalogowej, a przy obciążeniu ścinającym spada do 10–30%.
Wzór doboru:
udźwig katalogowy ≈ masa ładunku ÷ współczynnik kierunku × współczynnik bezpieczeństwa
Współczynnik bezpieczeństwa przyjmuje się 2–3× dla pracy statycznej i 3–4× dla dynamicznej (rozruchy suwnicy, wibracje, udary). Dla magnesów trwałych norma EN 13155 wskazuje minimum 3:1.
Przykład: element o masie 10 kg podnoszony na ścianie (kierunek zsuwania, współczynnik 0,15–0,20) wymaga udźwigu katalogowego rzędu 120 kg. Zakup chwytaka „10 kg" byłby błędem o rząd wielkości.
Łańcuch deratingu: co realnie obniża udźwig chwytaka
Kolejność mnożników ma znaczenie, bo każdy działa na wynik poprzedniego.
1. Szczelina powietrzna. Farba, rdza, zgorzelina, olej i lód tworzą dystans, który gwałtownie tłumi strumień magnetyczny.
| Szczelina | Udźwig względem katalogu |
|---|---|
| 0,05 mm | 85–95% |
| 0,1 mm | 70–85% |
| 0,5 mm | 40–60% |
| 1 mm | 20–35% |
| 3 mm | 5–10% |
2. Grubość blachy. Cienki materiał nasyca się strumieniem i „przepuszcza" pole, zamiast przewodzić je w obwodzie.
| Grubość blachy | Udźwig względem katalogu |
|---|---|
| 20–60 mm | 100% (zależnie od modelu) |
| 10 mm | ≈80% |
| 5 mm | ≈65% |
| 2 mm | ≈50% |
| 0,5 mm | ≈25% |
Minimalna grubość elementu podnoszonego chwytakiem to 2 mm. Cieńsze blachy wyginają się i odrywają krawędzią (zjawisko peel-off), dlatego wymagają wielu chwytaków rozłożonych równomiernie na powierzchni, z czołem magnesu wzdłuż długości blachy.
3. Gatunek stali. Najczęstsze źródło błędów doboru.
| Gatunek | Udźwig względem katalogu |
|---|---|
| S235JR (St37) | 100% |
| Stal niestopowa 0,4–0,5% C | ≈90% |
| Stal niskostopowa | ≈75% |
| Żeliwo | 45–60% |
| Stal hartowana (60 HRC) | 40–50% |
| Stal nierdzewna austenityczna 304/316 | niemagnetyczna, brak działania |
4. Kierunek obciążenia. Ścinanie (zsuwanie) daje 10–30% siły prostopadłej, a podnoszenie na ścianie 15–20%. Peel-off, czyli odrywanie krawędzi, jest najgroźniejszy i wymaga testu lub krzywej producenta.
5. Temperatura. Standardowy magnes N45 w chwytakach CM PML pracuje do 80 °C. Powyżej tej granicy strata mocy jest trwała i nieodwracalna. Dla wyższych temperatur stosuje się klasy M (100 °C), H (120 °C), SH (150 °C), UH (180 °C), EH (200 °C) i AH (230 °C).
Jak dobrać udźwig krok po kroku (5 kroków)
Krok 1. Masa i środek ciężkości. Ustal masę ładunku i położenie środka ciężkości. Ładunek o masie 800 kg i długości 6 m wymaga podparcia w co najmniej dwóch punktach.
Krok 2. Derating interfejsu. Oszacuj szczelinę (farba, rdza), grubość i gatunek stali. Dla blachy 10 mm malowanej, ze szczeliną 0,5 mm: 0,80 × 0,50 = 0,40.
Krok 3. Derating kierunku. Dla podnoszenia prostopadłego współczynnik wynosi 1,0; dla ścinania 0,10–0,30.
Krok 4. Derating temperatury. Do 80 °C współczynnik 1,0; powyżej konieczna zmiana klasy magnesu.
Krok 5. Współczynnik bezpieczeństwa. Nałóż 3:1 dla magnesów trwałych.
Przykład liczbowy. Blacha 800 kg, 10 mm, malowana (szczelina 0,5 mm), podnoszona prostopadle, 20 °C:
- udźwig po deratingu interfejsu: 800 ÷ 0,40 = 2000 kg,
- współczynnik bezpieczeństwa 3:1: 2000 × 3 = 6000 kg.
Wynik oznacza konieczność zastosowania belki z wieloma chwytakami. DHIT publikuje tabelę grubości dla 100% udźwigu: PM 100 → 20 mm, PM 300 → 30 mm, PM 600 → 40 mm, PM 1000 → 50 mm, PM 2000 → 60 mm. Dla długich blach stosuje się belki magnetyczne BM lub konstrukcje na wymiar.
Chwytaki magnetyczne do blach w praktyce — modele i zastosowania
| Model | Udźwig | Klasa magnesu | Cena brutto | Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| DHIT CM PML-3 | 300 kg / 2941,99 N | N45, ≤80 °C | 938,99 zł | blachy od 2 mm, warsztat, montaż |
| DHIT CM PML-6 | 600 kg / 5883,99 N | N45, ≤80 °C | 1422,00 zł | blachy średnie, konstrukcje stalowe |
| DHIT CM PML-10 | 1000 kg / 9806,65 N | N45, ≤80 °C | 2019,05 zł | blachy grube, obróbka przemysłowa |
Wszystkie modele mają współczynnik bezpieczeństwa 3:1 (lokalnie 3,5:1), deklarację zgodności CE, roczną gwarancję oraz ręczną dźwignię ON/OFF z blokadą bezpieczeństwa. Działają bez zasilania, co eliminuje ryzyko utraty ładunku przy zaniku prądu. Stopa pryzmowa V obsługuje blachy oraz rury i pręty; dla wałków udźwig wynosi około 50% wartości dla blach płaskich. Upusty ilościowe obowiązują od 5 i od 10 sztuk.
 CM PML-3 / N45 - chwytak magnetyczny Chwytak magnetyczny o udźwigu 300 kg (2941,99 N) do blach i rur, z dźwignią ON/OFF i stopą pryzmową V. 938,99 zł • Zobacz produkt → |
Bezpieczeństwo i zgodność z normami
Chwytaki magnetyczne podlegają normie EN 13155 (PN-EN 13155) dla zdejmowalnych urządzeń chwytających. Dla magnesów trwałych wymagany współczynnik bezpieczeństwa wynosi 3:1. Deklaracja zgodności CE nie jest tożsamościowa z certyfikatem jednostki notyfikowanej; to dwa różne dokumenty i warto rozróżniać je przy weryfikacji dostawcy.
 CM PML-6 / N45 - chwytak magnetyczny Chwytak magnetyczny o udźwigu 600 kg (5883,99 N), działa bez zasilania, z deklaracją CE i współczynnikiem bezpieczeństwa 3:1. 1422,00 zł • Zobacz produkt → |
Lista kontrolna BHP:
- zakaz przebywania pod wiszącym ładunkiem,
- kontrola stopy magnetycznej przed każdym użyciem (czystość, brak uszkodzeń),
- przegląd i kontrola stopy minimum raz w roku,
- ograniczenie strefy upadku, gdy w pobliżu pracują ludzie,
- ostrzeżenie osób z implantami i urządzeniami elektronicznymi,
- zakaz modyfikacji magnesu (wiercenie, cięcie, szlifowanie).
Na co uważać: chwytak trzyma ładunek przyleganiem, bez mechanicznego zabezpieczenia po utracie kontaktu. DHIT nie wystawia atestów HACCP ani certyfikatów ATEX; konstrukcja jest zgodna z wymogami tych systemów, ale dokumenty potwierdzające wydają właściwe jednostki.
Najczęstsze błędy w doborze udźwigu
- Dobór po sile oderwania bez deratingu. Skutek: przeciążenie i utrata ładunku.
- Pominięcie szczeliny (farba, rdza). Skutek: spadek udźwigu o 30–50%.
- Próba podnoszenia stali 304/316, aluminium, miedzi. Skutek: brak przyczepności.
- Praca powyżej 80 °C standardowym magnesem N45. Skutek: trwała utrata mocy.
- Pojedynczy magnes na cienkiej lub długiej blasze. Skutek: peel-off i zgięcie materiału.
- Brak przeglądów okresowych. Skutek: niezauważone uszkodzenie stopy.
- Brak dokumentacji dostawcy. Skutek: brak podstawy do weryfikacji parametrów.
- Traktowanie pakietu blach jak jednej blachy o sumarycznej grubości. Skutek: błędny udźwig.
 CM PML-10 / N45 - chwytak magnetyczny Chwytak magnetyczny o udźwigu 1000 kg (9806,65 N) do transportu blach i rur, magnes N45 o pracy do 80 °C. 2019,05 zł • Zobacz produkt → |
Podsumowanie
Dobór chwytaka magnetycznego do blach to rachunek, nie zgadywanie: masa i środek ciężkości, derating interfejsu, kierunku i temperatury, a na końcu współczynnik bezpieczeństwa 3:1. Tylko tak wyliczony udźwig katalogowy daje podstawę do świadomego wyboru modelu i liczby chwytaków. DHIT jako doradca techniczny pomaga przejść tę procedurę dla konkretnego ładunku i potwierdzić parametry w dokumentacji produktu. Kontakt: +48 22 499 98 98, bok@dhit.pl oraz kalkulator magnesów na stronie marki. Bezpieczeństwo ładunku i osób w strefie pracy pozostaje nadrzędne wobec każdej oszczędności.